Skip to content
1981
Mirandese Studies: Language, Literature, Landscape and Pedagogy
  • ISSN: 1364-971X
  • E-ISSN: 1758-9150

Abstract

This article provides a diachronic perspective on Mirandese literature. It recalls the importance of oral tradition in the formation of literary identity, highlights the value of the first written records for the recognition of the Mirandese language and examines the role of translations and translators in enriching the Mirandese literary corpus. The discussion also identifies the authors and genres that have contributed most to consolidating this literature in modern times. It also examines the impact that key language revival measures (the publication of the [1999], the political recognition of Mirandese and the institutionalization of its teaching) have had on the development of Mirandese literature. Furthermore, building on the vitality and diversity of contemporary literary production in Mirandese, the article demonstrates how the contributions of emerging authors are introducing new perspectives and themes to Mirandese literature. Finally, it reflects on the challenges faced by Mirandese literature, such as the need to expand the repertoire of literary genres and the importance of further developing the language for new forms of artistic expression.

Resumo

Este artigo começa por apresentar uma visão diacrónica da literatura mirandesa. Recorda a importância da tradição oral na formação de uma identidade literária, destaca o valor dos primeiros registos escritos para o reconhecimento da língua mirandesa, discute o papel das traduções e dos tradutores no enriquecimento do literário mirandês e mostra quais os autores e géneros que mais contribuíram para a consolidação desta literatura nos tempos modernos. Discute também o impacto que as recentes medidas de revitalização linguística (o reconhecimento político do mirandês, a publicação da [1999] e a institucionalização do seu ensino) tiveram e podem ter no desenvolvimento da literatura mirandesa. Por outro lado, partindo da vitalidade e diversidade da produção literária em mirandês, mostra como os contributos de novos autores trazem novas perspetivas e temáticas à literatura mirandesa. Por fim, reflete sobre os desafios que se colocam à literatura mirandesa, como a necessidade de alargar o repertório de géneros e a importância de continuar a desenvolver a língua para novas expressões artísticas.

Funding
This study was supported by the:
  • Portuguese Foundation for Science and Technology (FCT)
  • Center for Studies in Letters (CEL) (Award UIDB/00707/2025)
Loading

Article metrics loading...

/content/journals/10.1386/ijis_00155_1
2025-07-09
2026-04-11

Metrics

Loading full text...

Full text loading...

References

  1. Álvarez Bardón, Caetano ([1907] 1955), Cuentos en dialecto leonés, Astorga: Ind. Tip. Cornejo.
    [Google Scholar]
  2. Alves, António Bárbolo (1997), ‘A língua mirandesa: Contributos para a história da sua história e do seu léxico’, MA dissertation, Braga: Universidade do Minho.
    [Google Scholar]
  3. Alves, António Bárbolo (ed.) (1999), Testos de la lhiteratura oral mirandesa, Porto: Granito Editores.
    [Google Scholar]
  4. Alves, António Bárbolo (2000), Cuntas de la tierra de las faias, Porto: Campo das Letras.
    [Google Scholar]
  5. Alves, António Bárbolo (2007), Palavras de identidade da Terra de Miranda, Porto: Pena Perfeita.
    [Google Scholar]
  6. Alves, António Bárbolo (2009), ‘Baltazar Dias na Tierra de Miranda: Colóquios, antertestualidades i representaçones’, in M. R. Corrada (ed.), Actes del II Conceyu internacional de lliteratura asturiana, 2007, Oviedo: Academia de la Llingua Asturiana, pp. 25778.
    [Google Scholar]
  7. Alves, António Bárbolo and Barros, Anabela Leal (2012), ‘Le mirandais, langue du Portugal: Son rôle à l’égard du portugais et d’autres langues romanes’, in J. C. Herreras (ed.), L’Europe des 27 et ses langues, Valenciennes: Presses Universitaires de Valenciennes, pp. 44762.
    [Google Scholar]
  8. Alves, António Bárbolo and Barros, Anabela Leal (2019), O livro dos testamentos: Picote 1780–1803, Picote: Frauga.
    [Google Scholar]
  9. Alves, António Bárbolo and Barros, Anabela Leal (2021), ‘L Mirandés, lhéngua de la frunteira, antre l pertués i l spanholo, ne l spácio lhenguístico sturo-lhionés’, in J. G. Latorre and F. N. Lain (eds), El ‘Continuum’ Románico – La transición entre las lenguas románicas, la intercomprensión y las variedades lingüísticas de frontera, Zaragoza: Prensas de la Universidad, pp. 1936.
    [Google Scholar]
  10. Antão, Faustino (2009), Nuobas fábulas mirandesas i cuntas sacadas de la bida, Lisbon: Zéfiro.
    [Google Scholar]
  11. Antão, Faustino (2012), L pastor que se metiu de marineiro, Lisbon: Zéfiro.
    [Google Scholar]
  12. Antão, Faustino (2016), ‘Meia ambuça de cuontas’, n.p.: author’s edition.
    [Google Scholar]
  13. Antão, Faustino (2021), Çtino: Çtinos… Pequeinho remanse celras, n.p.: author’s edition.
    [Google Scholar]
  14. Antão, Faustino (n.d.), ‘La galhega’, n.p.: author’s edition.
    [Google Scholar]
  15. Bartolomé Pérez, Nicolás (2007), Filandón: Lliteratura popular llionesa, Zaragoza: O Limaco Edizions.
    [Google Scholar]
  16. Belina, Michał (2015), ‘Lengua mirandesa: Historia y sistema fonético’, Studia Iberystyczne, 14, pp. 7584, https://doi.org/10.12797/si.14.2015.14.05.
    [Google Scholar]
  17. Bernárdez, Enrique (2008), El lenguaje como cultura: Una crítica del discurso sobre el lenguaje, Madrid: Alianza Editorial.
    [Google Scholar]
  18. Botrel, Jean-François ([2010] 2014), ‘La literatura traducida: ¿es española?’, in M. Giné and S. Hibbs (eds), Traducción y cultura. La literatura traducida en la prensa hispánica (1868–1898), Bern: Peter Lang, pp. 2740.
    [Google Scholar]
  19. Cahen, Michel (2009), Le Portugal bilingue: Histoire et droits politiques d’une minorité linguistique: La communauté mirandaise, Rennes: Presses Universitaires.
    [Google Scholar]
  20. Cameirão, Alfredo (2009), Tortulhas, cuontas deste mundo i de l outro, Lisbon: Zéfiro.
    [Google Scholar]
  21. Cangueiro, Bina (2010), La paixarina azul i outras cuontas, Lisbon: Zéfiro.
    [Google Scholar]
  22. Cauffriez, Anne (1997), Le chant du pain: Trás-os-Montes, Paris: Fundação Calouste Gulbenkian.
    [Google Scholar]
  23. Cortez, Alfredo (1938), Saias, Lisbon: Edição Vasco Rodrigues.
    [Google Scholar]
  24. Cruz, Duarte Ivo (1992), ‘Introdução ao teatro de Alfredo Cortez’, in A. Cortez (ed.), Teatro completo, Lisbon: Imprensa Nacional, pp. 969.
    [Google Scholar]
  25. da Cunha, Xavier (1893), ‘A ua cautiba por nome bárbola, ou bárbara, com quem êl poeta andaba d’amores na India’, in X. da Cunha (ed.), Pretidão de Amor: Endechas de Camões a Bárbara escrava seguidas da respectiva traducção em várias línguas e antecedidas de um preambulo, Lisbon: Imprensa Nacional, pp. 30710.
    [Google Scholar]
  26. Dournes, Jacques (1990), ‘Oralité et mémoire collective’, in Le Grand Atlas des Littératures, Paris: Encyclopaedia Universalis, pp. 8689.
    [Google Scholar]
  27. Eiras, Pedro (2023), Picote: Picuote, Picote: Frauga.
    [Google Scholar]
  28. Esteves, José António (2009), Ls bersos de Jantonho, Lisbon: Zéfiro.
    [Google Scholar]
  29. Fernandes, José Francisco (1998), Miranda yê la mie tiêrra, Palaçoulo: author’s edition.
    [Google Scholar]
  30. Fernandes, José Francisco (2002), Miranda: Cousas i causos, Guimarães: Editora Cidade Berço.
    [Google Scholar]
  31. Fernandes, Marcolino Augusto (2000), Çcursos mirandeses, Lisbon: Geniag.
    [Google Scholar]
  32. Ferreira, Carlos (2002), Cuntas que me cuntórun, Lisbon: Instituto de Desenvolvimento Social.
    [Google Scholar]
  33. Ferreira, Amadeu (2003), ‘Notas d’antroducion a la lhiteratura mirandesa’, Ianua: Revista Philologica Romanica, 4, pp. 97114.
    [Google Scholar]
  34. Ferreira, Manuela Barros and Raposo, Domingos (eds) (1999), Convenção Ortográfica da Língua Mirandesa, Miranda do Douro and Lisbon: Câmara Municipal de Miranda do Douro and Centro de Linguística da Universidade de Lisboa.
    [Google Scholar]
  35. Galhego, Félç (2024), Sfregantes, Lisbon: Poética edições.
    [Google Scholar]
  36. Gómez Bautista, Alberto (2013), ‘El mirandés: Historia, contexto y procesos de formación de palabras’, Ph.D. thesis, Madrid: Universidad Complutense de Madrid.
    [Google Scholar]
  37. Gómez Bautista, Alberto (2017), Historia de la literatura mirandesa, Toledo: Ianua Editora.
    [Google Scholar]
  38. Hagège, Claude (1985), L’homme de paroles, Paris: Fayard.
    [Google Scholar]
  39. Hargitai, Evelin Gabriella (2014), ‘A mirandai nyelv helyzete: Két- és többnyelvűség egy észak-portugáliai kisebbségi közösségben’, Ph.D. thesis, Budapest: University of Budapest.
    [Google Scholar]
  40. Lafarga, Francisco (2021), ‘El pensamiento sobre la traducción en el siglo XIX’, in F. Lafarga and L. Pegenaute (eds), Historia de la traducción en España, n.p.: sPortal de Historia de la traducción en España, https://phte.upf.edu/hte/siglo-xix/lafarga-3/. Accessed 22 August 2024.
    [Google Scholar]
  41. Martins, Cristina (1994), ‘Estudo sociolinguístico do mirandês. Padrões de alternância de códigos e escolha de línguas numa comunidade trilingue’, MA dissertation, Coimbra: Universidade de Coimbra.
    [Google Scholar]
  42. Martins, Duarte M. M. (2002a), Bozes de l praino, Lisbon: Instituto de Desenvolvimento Social.
    [Google Scholar]
  43. Martins, Rosa Maria Fernandes (2002b), Ls caminos, Lisbon: Edições do Norte and Instituto de Desenvolvimento Social.
    [Google Scholar]
  44. Martins, Duarte M. M. (2015a), L lhibrico de las adabinas, Picote: Frauga.
    [Google Scholar]
  45. Martins, Duarte M. M. (2015b), L lhibrico de las cuontas I, Picote: Frauga.
    [Google Scholar]
  46. Martins, Duarte M. M. (2016a), L lhibrico de las cuontas II, Picote: Frauga.
    [Google Scholar]
  47. Martins, Duarte M. M. (2016b), L lhibrico de ls ditos dezideiros, Picote: Frauga.
    [Google Scholar]
  48. Merlan, Aurelia (2009), El mirandés: Situación sociolingüística de una lengua minoritaria en la zona fronteriza portugueso-española, Uviéu (Oviedo): Academia de la Llingua Asturiana.
    [Google Scholar]
  49. Miranda, Marcus (2004), Falar para nun morrer: Quelóquio an dous atos, Lisbon: Instituto de Desenvolvimento Social.
    [Google Scholar]
  50. Monteiro, Adelaide (2015), Bózios, retombos i siléncios, Macedo de Cavaleiros: Produção Independente.
    [Google Scholar]
  51. Moreno Cabrera, Juan Carlos (2016), La dignidad e igualdad de las lenguas, Madrid: Alianza Editorial.
    [Google Scholar]
  52. Mourinho, António Maria (1961), Nuossa alma i nuossa tierra, Lisbon: Imprensa Nacional Casa da Moeda.
    [Google Scholar]
  53. Mourinho, António Maria (1983), Scoba frolida ã Agosto: Liênda de Nôssa Senhora del Monte de Dúes Eigrëijas, 2nd ed., Bragança: Escola Tipográfica.
    [Google Scholar]
  54. Mourinho, António Maria (1984), Cancioneiro tradicional e danças populares mirandesas, Bragança: Escola Tipográfica.
    [Google Scholar]
  55. Mourinho, António Maria (1987), ‘A língua mirandesa como vector cultural do nordeste português’, in Actas das Primeiras Jornadas de Língua e Cultura Mirandesa, Miranda do Douro: Câmara Municipal, pp. 7589.
    [Google Scholar]
  56. Mourinho, António Maria ([1900] 1992), ‘Nota prévia sobre esta 2ª edição’, in J. L. Vasconcelos (ed.), Estudos de philologia mirandesa, Lisbon: Imprensa Nacional.
    [Google Scholar]
  57. Mourinho, António Maria (1993), ‘A épico-lírica rusticidade mirandesa, na mais bela expressão poética do P.e Manuel José Preto, em Bersos mirandeses, seu livro póstumo’, Brigantia, 13:1–2, pp. 1734.
    [Google Scholar]
  58. Mourinho, António Maria ([1901] 1993), ‘Breves notas sobre a língua mirandesa desde há cem anos: Natureza e expansão – Sua cultura e futuro’, in J. L. Vasconcelos (ed.), Estudos de philologia mirandesa, vol. II, Lisbon: Imprensa Nacional.
    [Google Scholar]
  59. Mourinho, António Maria (2007), Ditos dezideiros: Refranes i probérbios mirandeses, Miranda de l Douro: Centro de Estudos António Maria Mourinho.
    [Google Scholar]
  60. Niebro, Fracisco (2000), Cebadeiros, Porto: Campo das Letras.
    [Google Scholar]
  61. Niebro, Fracisco (2001), Las cuntas de tiu Jouquin, Porto: Campo das Letras.
    [Google Scholar]
  62. Niebro, Fracisco (2004), Cula torna ampuosta quien quiera ara: Em cama feita qualquer um se ajeita, Lisbon: Tema.
    [Google Scholar]
  63. Niebro, Fracisco (2011), La bouba de la Tenerie, Lisbon: Âncora Editora.
    [Google Scholar]
  64. Niebro, Fracisco (2012), Ars vivendi: Ars moriendi, Lisbon: Âncora Editora.
    [Google Scholar]
  65. Pinto, José Borges (2003), ‘Ensaio sobre o Teatro Popular Mirandês’, in GEFAC (ed.), Teatro Popular Mirandês: Textos de cariz profano, Coimbra: Almedina, pp. 1986.
    [Google Scholar]
  66. Pires, Alcina (2010), Lucrécia, cunta-mos cumo era, Lisbon: Zéfiro.
    [Google Scholar]
  67. Preto, Manuel (1993), Bersos mirandeses, Vila do Conde: Edições Salesianas.
    [Google Scholar]
  68. Quental, Anthero de (1894), ‘Zara’, polyglotta edition (ed. J. Araujo), Lisbon: Imprensa Nacional.
    [Google Scholar]
  69. Roixo, Fonso (2009), L purmeiro libro de bersos, Lisbon: Zéfiro.
    [Google Scholar]
  70. Roixo, Fonso (2014), L segundo libro de bersos, Lisbon: Zéfiro.
    [Google Scholar]
  71. Sendin, São (2010), Tiempo de las cereijas, Lisbon: Zéfiro.
    [Google Scholar]
  72. Silva, Vítor Manuel Aguiar e (1982), Teoria da literatura, Coimbra: Almedina.
    [Google Scholar]
  73. Subtil, Teresa Almeida (2023), ‘Canto al Douro’, in M. A. A. Morais (ed.), Douro: Um território de palavras, Penafiel: Academia de Letras de Trás-os-Montes, pp. 33134.
    [Google Scholar]
  74. Tusón, Jesús (2010), Los prejuicios lingüísticos, Barcelona: Ediciones Octaedro.
    [Google Scholar]
  75. Vasconcelos, José Leite de (1882), O dialecto mirandês: Contribuição para o estudo da dialectologia românica no domínio glotológico hispano-lusitano, Porto: Livraria Portuense.
    [Google Scholar]
  76. Vasconcelos, José Leite de (1884), Flores mirandezas, Porto: Livraria Portuense de Clavel & C.ª.
    [Google Scholar]
  77. Vasconcelos, José Leite de (1900), Estudos de philologia mirandesa, Lisbon: Imprensa Nacional.
    [Google Scholar]
  78. Vasconcelos, José Leite de (1901), Estudos de philologia mirandesa, vol. II, Lisbon: Imprensa Nacional.
    [Google Scholar]
  79. Zumthor, Paul (1983), Introduction à la poesie orale, Paris: Seuil.
    [Google Scholar]
  80. Zumthor, Paul (1990), ‘Littératures de la voix’, in Le Grand Atlas des Littératures, Paris: Encyclopædia Universalis, pp. 7072.
    [Google Scholar]
/content/journals/10.1386/ijis_00155_1
Loading
This is a required field
Please enter a valid email address
Approval was a success
Invalid data
An error occurred
Approval was partially successful, following selected items could not be processed due to error
Please enter a valid_number test